خلاف زمان

کتاب «خلاف زمان» نوشته دیه‌گو گاروچو، پژوهشی میان‌رشته‌ای در مورد مفهوم «نوستالژی» و پیامدهای آن برای حافظه و هویت است. گاروچو، فیلسوف اسپانیایی، در این کتاب به بررسی ابعاد تاریخی، فرهنگی و فلسفی مفهوم نوستالژی می‌پردازد و تحلیل دقیقی از چگونگی تأثیرات این احساس بر درک ما از گذشته و درک ما از خودمان ارائه می‌دهد. کتاب با بحث از خود اصطلاح نوستالژی آغاز می‌شود. نویسنده توضیح می‌دهد که این اصطلاح در سال 1688 توسط یک پزشک سوئیسی ابداع شد. منظور آن پزشک از این اصطلاح، اطلاق آن بر مزدورانی در سوئیس بود که در آرزوی بازگشت به سرزمینشان بودند. با گذشت زمان، این اصطلاح تکامل یافت تا تجربه عاطفی گسترده‌تری از اشتیاق به گذشته را در بر گیرد. گاروچو نشان می‌دهد که چگونه نوستالژی در دوره‌های مختلف تاریخی، از یک بیماری تضعیف‌کننده گرفته تا یک احساس رمانتیک، به نحو متفاوتی درک شده است. محور تحلیل او در این کتاب رابطه بین نوستالژی و حافظه است. او استدلال می‌کند که نوستالژی یک روش منحصر به فرد برای درگیر شدن با حافظه، با ترکیب عناصر داستانی و واقعیی است. به گفته وی، نوستالژی صرفا یادآوری منفعلانه از گذشته نیست، بلکه بازسازی فعالی است که اغلب خاطرات را به طور ایده‌آلی بازسازی می‌کند و آن را تحریف می‌کند. «بگذارید اشکم را بریزم»؛ بسیاری از ما در سوگ ها و فقدان هایی که در زندگی تجربه کرده ایم، با عجز، این جمله و شبیه به این را خطاب به دیگرانی که از بی تابی ما بی تابند، به زبان آورده ایم یا مستأصل به آن فکر کرده ایم. سوگواری چیست و چرا اینقدر مهم است؟ روانکاوی و روانشناسی سعی کرده به آن پاسخ هایی دهد، ولی آیا این پاسخ ها، به کار انسان سوگوار می آیند؟ در این میان اما هنر و به ویژه ادبیات ثابت کرده که به کار می آید. خواندن و نوشتن در هنگامه ی سوگواری، یکی از عجیب ترین و منحصربه فردترین تجربه های بشری ست. خواندن آنچه نویسندگان از مرگ عزیزانشان نوشته اند، ورود به دنیایی ست که حتی اگر خودمان نیز هنوز مرگ و سوگی عظیم را تجربه نکرده باشیم، تأثیر شگرفی بر ما خواهد گذاشت.