صادق ممقلی

«صادق ممقلی، داروغه اصفهان یا شرلوک هلمس ایران» اثر کاظم مستعان‌السلطان را نخستین رمان کارگاهی ادبیات فارسی دانسته‌اند. این کتاب نخستین بار در سال ۱۳۰۴ منتشر شده است و چاپ دوم آن در اواخر دهه‌ی بیست. بعد از آن دیگر باز نشر نشده است. انتشارات مانیا هنر این کتاب را با ویرایش مهدی گنجوی و مهرناز منصوری بعد از قریب به ۷۰ سال بازنشر کرده است.
اولین رمان پلیسی ادبیات فارسی با ترکیب نبوغ کارآگاهی داستان‌های شرلوک هولمز و سنت‌های غنی روایت‌گری فارسی، ماجراهای داروغه‌ی زبر‌دست اصفهان را در بستر اواخر دوره‌ی قاجار (دهه‌های ۱۸۶۰ تا ۱۸۸۰ میلادی) روایت می‌کند. مهدی گنجوی علاوه بر ویرایش در این سال‌ها به دنبال رد و نشانی از نویسنده‌ی این کتاب نیز بوده است؛ کاظم مستعان‌السلطان متولد ۱۲۵۳ شمسی در اصفهان و درگذشته در ۱۳۲۱ شمسی است. او روزنامه‌نگار فعالی بوده که شناخت عمیقی از فضای تاریخی اصفهان و تهران قاجاری داشته است. تحقیقات مهدی گنجوی نشان می‌دهد که برخلاف شناسایی‌های قبلی که او را با حسینقلی مستعان اشتباه می‌گرفتند، مستعان‌السلطان متعلق به نسل نویسندگان اواخر قاجار و اوایل پهلوی است. او عضوی از «انجمن مخفی ثانی» بوده و روابط خانوادگی با چهره‌هایی مانند محمدحسین آیرم داشته است. دخترش خجسته هوشی‌دریان او را مردی قدبلند با عینک پنسی، مسلط به زبان ترکی و علاقه‌مند به شعر توصیف کرده است. مستعان‌السلطان چندین ازدواج داشت و در مشاغلی مانند سرپرستی املاک مقامات قاجاری و فعالیت در اتاق تجارت تهران کار کرده است. این رمان نه تنها اثری پیشرو در ژانر پلیسی فارسی است، بلکه سندی ارزشمند از زندگی اجتماعی و فرهنگی آن دوره به شمار می‌رود.