وصیت خیانت شده

عنوان کتاب نیز از همین واقعه برگرفته شده است: آنچه هنرمند از خود به جا می‌گذارد، فقط مجموعه‌ای از آثار نیست، بلکه نوعی خواست و تصمیم درباره‌ی سرنوشت آن آثار نیز هست. کوندرا در بخش‌های دیگر از استراوینسکی و یاناچک برای طرح مسائل مربوط به موسیقی، تبعید، سنت و نوآوری استفاده می‌کند. رابطه‌ی رمان و موسیقی نیز یکی از رگه‌های مهم کتاب است. او ادبیات را هنری مستقل می‌داند که می‌توان تاریخ و منطق تحول آن را، با وجود برخی خویشاوندی‌ها، در ارتباطی خلاقانه با تاریخ موسیقی بررسی کرد. مسئله‌ی ترجمه نیز جایگاه ویژه‌ای دارد؛ کوندرا نشان می‌دهد که چگونه یک انتخاب ظاهرا کوچک در ترجمه یا یک تفسیر شتاب‌زده می‌تواند ریتم، معنا و حتی هویت اثر را تغییر دهد. در ادامه، کتاب از بحث درباره‌ی رمان‌های مشخص فراتر می‌رود و به موضوعاتی چون طنز، زمان، حافظه، حریم خصوصی، داوری اخلاقی درباره‌ی هنرمندان و رابطه‌ی گذشته با زمان حال می‌رسد. به طور کلی می‌توان گفت که کوندرا در این اثر، تاریخ ادبیات و موسیقی را به مجموعه‌ای از نوشتارهای تحلیلی تبدیل می‌کند و از خلال آن‌ها پرسشی اساسی پی گرفته می‌شود: وقتی اثر هنری از دست خالقش خارج شد، چه کسی حق دارد درباره‌ی معنای آن تصمیم بگیرد؟ پاسخ او بیش از هر چیز بر احترام به خود اثر، فرم آن و اراده‌ی هنرمند استوار است.