استنطاق

شاید این تنها لحظه‌ای از دوران خاندان رومانف‌هاست که تاریخ بشر به خاطرش باید قدردانشان باشد؛ تزار روسیه جلوی مرگ یکی از بزرگ‌ترین نویسندگان و اندیشمندان تمام دوران‌ها را گرفت، آن هم در زمانی که او هنوز شاهکارهایش را ننوشته بود. با این‌همه سال‌های زندان، بازجویی‌ها، تبعید به سیبری و به خاصه آن چند دقیقه‌ی حضور در جوخه‌ی اعدام، هیچ‌گاه داستایفسکی را رها نکردند و او همواره چه در آثار داستانی‌اش و چه در کتاب «استنطاق» که مجموعه‌ی همه‌ی آن بازجویی‌ها و روایت آن تجربه‌های هولناک است، به آن ماجراهایی که بر جسم و ذهنش گذشته، پرداخته است. داستایفسکی در استنطاق، با جزءنگری که همواره به آن شهره بوده و هست، پرونده‌ی خودش و یارانش در حلقه‌ی پتراشفسکی را شرح داده و چیره‌دستی مثال‌زدنی‌اش را در روایت آن روزها و سال‌های دهشتناک با ظرافت و واقع‌نگری به کار برده است. استنطاق فیودور داستایفسکی، ناداستان یگانه‌ی داستان‌نویس بزرگی‌ست که همه‌ی فلسفه، روان‌شناسی، هنر و خودنوشتن، پس‌ از او جلوه‌ی دیگری یافت. ‌